Hai khủng long cùng nhảy xuống biển: Câu chuyện IPO nghìn tỷ đô của OpenAI và Anthropic

Trong giới tài chính Mỹ, người ta thường nói các đối thủ lớn tránh IPO gần nhau như tránh đám cưới trùng ngày. Vậy mà tháng 6/2026, Anthropic và OpenAI nộp hồ sơ lên sàn cách nhau đúng bảy ngày, mỗi bên nhắm định giá quanh ngưỡng 1.000 tỷ USD. Đây không còn là tin công nghệ. Đây là một ván cờ nghìn tỷ đô, và câu chuyện đằng sau nó thú vị hơn nhiều so với những con số trên mặt báo.

Bảy ngày làm rung chuyển Wall Street

Hãy bắt đầu bằng một tiền lệ ngược. Visa và Mastercard, cặp song quyền thẻ thanh toán, cố tình lên sàn cách nhau tận hai năm (Mastercard 2006, Visa 2008). Logic rất đơn giản: hai con cá voi cùng uống một hồ nước thì cả hai đều khát.

Vậy mà tháng 6 năm 2026, điều "không nên xảy ra" đã xảy ra.

Ngày 1/6, Anthropic, công ty đứng sau Claude, lặng lẽ nộp hồ sơ S-1 bảo mật lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC). Đúng bảy ngày sau, ngày 8/6, OpenAI, cha đẻ ChatGPT, nộp theo. Bloomberg gọi đây là phép thử lớn nhất cho cơn hưng phấn AI: hai công ty ảnh hưởng nhất ngành trí tuệ nhân tạo dự kiến lên sàn ngay mùa thu này, khi confetti từ thương vụ SpaceX còn chưa kịp quét khỏi sàn Nasdaq (Bloomberg, 9/6/2026).

Chương 1: Những con số khiến người ta phải dụi mắt

Để hiểu vì sao Wall Street nín thở, hãy nhìn vào tốc độ "lớn" của hai công ty này.

Tháng 3/2025, Anthropic được định giá khoảng 61,5 tỷ USD sau vòng gọi vốn 3,5 tỷ (TechCrunch). Mười lăm tháng sau, con số ấy là 965 tỷ USD, tăng hơn mười lăm lần. TradingView mô tả rất hình ảnh: "đó không còn là đường cong tăng trưởng, đó là một cú phóng thẳng đứng" (TradingView News).

Hãy dừng lại ở một chi tiết đắt giá: chỉ bốn ngày trôi qua giữa lúc Anthropic chốt vòng Series H trị giá 65 tỷ USD ở định giá 965 tỷ và lúc công ty nộp hồ sơ IPO (Yahoo Finance / 24-7 Wall St.). Bốn ngày. Trong thế giới tài chính truyền thống, khoảng cách giữa một vòng private và một hồ sơ IPO thường tính bằng quý, bằng năm. Tốc độ này tự nó đã là một thông điệp: thị trường vốn AI đang vận hành theo một đồng hồ khác.

Phía bên kia chiến tuyến, OpenAI cũng không hề chậm chân. Ngày 31/3/2026, công ty chốt vòng huy động 122 tỷ USD, thương vụ tài trợ tư nhân lớn nhất lịch sử ngành công nghệ, với sự hậu thuẫn của Amazon, Nvidia và SoftBank, ở định giá 852 tỷ USD (European Business Magazine). Tính lũy kế, OpenAI đã huy động hơn 180 tỷ USD từ khi thành lập (CNBC).

Nhưng những con số đẹp luôn có mặt sau. Và mặt sau này chính là chìa khóa của toàn bộ câu chuyện.

Chương 2: Hai mô hình tài chính, hai câu chuyện hoàn toàn khác

Đây là phần mà nhà đầu tư tinh ý sẽ thấy hai công ty này, dù bị gộp chung vào hai chữ "AI", đang kể hai câu chuyện tài chính trái ngược nhau.

Anthropic là câu chuyện về kỷ luật. Doanh thu run-rate của họ vượt 44 tỷ USD/năm tính đến tháng 5/2026, tăng từ khoảng 10 tỷ chỉ một năm trước. Quan trọng nhất: công ty trên đà ghi nhận khoản lãi hoạt động đầu tiên khoảng 559 triệu USD ngay trong quý 2/2026 (Indmoney, dẫn nguồn CNBC). Theo Wall Street Journal, Anthropic dự kiến hòa vốn vào 2028, sớm hơn OpenAI hai năm, và đây là điểm khác biệt mà thị trường nhiều khả năng sẽ định giá ở mức premium (IG International).

OpenAI là câu chuyện về quy mô và tham vọng, kèm một hóa đơn khổng lồ. ChatGPT đạt 900 triệu người dùng hàng tuần (ABC News), doanh thu chạm 2 tỷ USD mỗi tháng. Nhưng công ty đã cam kết hơn 1.400 tỷ USD chi tiêu hạ tầng data center, dự kiến lỗ 14 tỷ USD riêng năm 2026, chưa có lãi trước 2030. HSBC còn ước tính lỗ hổng vốn lên tới 207 tỷ USD đến năm 2030, nghĩa là kể cả sau IPO, OpenAI có thể vẫn phải tiếp tục gọi vốn (CMC Markets).

Một bên sắp có lãi và muốn chốt định giá ở đỉnh. Một bên đang đói vốn cấp tính và không còn hồ nước tư nhân nào đủ sâu. Hai động cơ khác nhau, nhưng dẫn đến cùng một cánh cửa: sàn chứng khoán.

Chương 3: Vì sao hai khủng long nhảy cùng lúc? Ván cờ game theory

Bây giờ đến câu hỏi trung tâm: nếu hai con cá voi cùng uống một hồ nước thì cả hai đều khát, vậy tại sao họ vẫn cố tình lao vào cùng một cửa sổ IPO?

Câu trả lời nằm ở chỗ: với họ, đi sau còn nguy hiểm hơn đi cùng.

Hãy đặt mình vào vị trí CFO của một trong hai công ty. Anh biết đối thủ sắp lên sàn. Nếu anh chờ, ba điều tồi tệ sẽ xảy ra.

Thứ nhất, đối thủ sẽ hút trước phần lớn "ngân sách AI" của các quỹ. Mỗi quỹ lớn chỉ phân bổ một tỷ trọng nhất định cho một ngành.

Thứ hai, giá cổ phiếu của đối thủ sau niêm yết sẽ trở thành mức neo định giá cho chính anh. Nếu họ giao dịch ở P/S 20 lần, anh khó lòng đòi 30 lần.

Thứ ba, không ai biết cơn hưng phấn AI kéo dài bao lâu. Định giá của anh vừa tăng gần gấp ba trong hai tháng, từ 350 tỷ lên 965 tỷ USD (Yahoo Finance). Đứng ở đỉnh mà không chốt là một quyết định cần rất nhiều can đảm. Hoặc rất nhiều liều lĩnh.

CNBC mô tả thẳng thắn: tùy vào việc SpaceX được đón nhận ra sao, "Anthropic và OpenAI có thể đang chạy đua vượt mặt nhau vì lượng vốn khổng lồ cả hai đều cần huy động" (CNBC). Đại học Northeastern thì gọi đây là "cuộc đổ xô điên cuồng để hiện thực hóa sự hưng phấn của nhà đầu tư giữa một trong những đợt bùng nổ lịch sử nhất của ngành công nghệ" (Northeastern Global News).

Và còn một lực đẩy thầm lặng nữa: các cổ đông chiến lược. Amazon đã rót 13 tỷ USD vốn cổ phần vào Anthropic, Alphabet nắm 14%. Tổng vốn cam kết của hai gã khổng lồ này vượt 70 tỷ USD (IG International). Một IPO thành công là thời khắc họ hiện thực hóa khoản lãi trên giấy thành giá trị có thể ghi vào báo cáo tài chính. Áp lực ấy không xuất hiện trên thông cáo báo chí, nhưng chắc chắn xuất hiện trong phòng họp HĐQT.

Chương 4: Vì sao cả hai liên tục "ship" bản mới? Mỗi bản release là một slide roadshow

Nếu để ý, bạn sẽ thấy nhịp ra mắt sản phẩm của cả hai công ty trong những tháng gần đây dồn dập một cách bất thường. Model mới, tính năng mới, công cụ mới, gần như tuần nào cũng có tin. Nhiều người nghĩ đó đơn thuần là cạnh tranh công nghệ. Đúng, nhưng chưa đủ.

Khi một công ty nộp hồ sơ bảo mật (confidential filing), toàn bộ số liệu tài chính được giữ kín cho đến khoảng 15 ngày trước roadshow (European Business Magazine). Trong khoảng "im lặng tài chính" đó, thứ duy nhất nhà đầu tư nhìn thấy công khai chính là momentum sản phẩm. Mỗi bản release lúc này mang hai nhiệm vụ.

Nhiệm vụ thứ nhất: bảo vệ thị phần, biến số định giá quan trọng nhất.

Khoảng cách 2,4 điểm phần trăm, mỏng như tờ giấy. Một bản model vượt trội ra đúng thời điểm có thể đảo chiều con số này, và đảo chiều ngay trước ngày định giá thì trị giá hàng trăm tỷ đô vốn hóa. Phía OpenAI còn chịu thêm sức ép từ hướng khác: Gemini của Google đang lớn rất nhanh ngay trên mảnh đất chatbot mà ChatGPT từng độc chiếm.

Nhiệm vụ thứ hai: nuôi đường cong tăng trưởng cho bản cáo bạch. Đường doanh thu của Anthropic từ khoảng 10 tỷ lên khoảng 47 tỷ run-rate trong một năm chính là thứ "cho các ngân hàng đầu tư sự tự tin để neo thương vụ ở định giá ra mắt gần 1.000 tỷ USD" (HeyGoTrade, dẫn Fortune). Ngừng ship đồng nghĩa đường cong chững lại, và đường cong chững lại đồng nghĩa định giá chững lại. Đơn giản vậy thôi.

Chương 5: Biển có đủ sâu cho hai con cá voi?

Đến đây, người đọc cẩn trọng sẽ hỏi đúng câu mà cả Wall Street đang hỏi: thị trường lấy đâu ra tiền?

Phép tính thô khiến nhiều người choáng váng. Ba thương vụ SpaceX, OpenAI và Anthropic cộng lại có thể cần hơn 200 tỷ USD từ thị trường đại chúng, trong khi toàn bộ thị trường IPO Mỹ năm 2025 chỉ huy động vỏn vẹn 45 tỷ (Indmoney). Riêng SpaceX và OpenAI, nếu chốt gần mức báo cáo, nguồn cung cổ phiếu mới đã có thể vượt 135 tỷ USD, "quy mô gần như không có tiền lệ hiện đại" (Investing.com).

Vậy mà cả hai công ty vẫn bình thản tiến lên. Vì sao? Vì phía bên kia của phương trình, có những con số khổng lồ đang chờ.

Con số thứ nhất: khoảng 8.000 tỷ USD đang nằm trong các quỹ thị trường tiền tệ Mỹ. Khoản huy động 75 tỷ của SpaceX chỉ tương đương 1% núi tiền đó (Indmoney).

Con số thứ hai: nhu cầu bị dồn nén nhiều năm. Dòng tiền tổ chức từ lâu chỉ tiếp cận AI qua "hàng proxy": mua Nvidia để có exposure chip, mua Microsoft vì cổ phần OpenAI, mua Alphabet vì DeepMind và Anthropic. Khoảnh khắc các lab AI thuần túy xuất hiện trên sàn, lượng cầu bị giam đó được giải phóng.

Con số thứ ba: Goldman Sachs dự báo tổng vốn IPO năm 2026 có thể đạt 160 tỷ USD, gấp bốn lần 2025. Và dự báo đó được đưa ra trước cả khi làn sóng hiện tại hình thành đầy đủ (Indmoney, dẫn Reuters/Nasdaq).

Tất nhiên, sự tự tin nào cũng có giới hạn. Giới chuyên gia cảnh báo định giá cao cộng tỷ lệ free float thấp có thể khuếch đại biến động và kìm hãm hiệu suất dài hạn (MSN/Reuters tổng hợp). Và thú vị thay, chính Sam Altman cũng chẳng giấu sự miễn cưỡng:

Chương 6: Tấm gương Lyft và Uber, hay lịch sử chưa từng thấy ván bài lớn thế này

Câu hỏi cuối cùng, và cũng là câu đáng tiền nhất: chứng khoán Mỹ đã từng chứng kiến hai đối thủ trực tiếp, cùng khổng lồ, IPO cùng đợt chưa?

Có một lần. Và kết cục của nó là bài học mà cả OpenAI lẫn Anthropic chắc chắn đã nghiền ngẫm.

Mùa xuân 2019, hai đối thủ không đội trời chung của thị trường gọi xe Mỹ lao vào cùng một cửa sổ niêm yết. Lyft lên sàn Nasdaq ngày 29/3/2019 với giá chào 72 USD/cổ phiếu. Uber theo sau chỉ sáu tuần, lên NYSE ngày 10/5/2019, huy động khoảng 8,1 tỷ USD, IPO công nghệ lớn nhất kể từ Alibaba 2014.

Kịch bản sau đó diễn ra đúng như sách giáo khoa về rủi ro: Lyft lao dốc ngay sau niêm yết, và cú rơi của kẻ đi trước trực tiếp ép Uber phải định giá ở đáy khoảng dự kiến. Uber vẫn giảm gần 8% ngay phiên chào sàn, rồi tiếp tục trượt dài. Biểu đồ dưới đây dùng dữ liệu giá thật để bạn tự nhìn:

Người đi trước làm hỏng giá người đi sau, và cả hai cùng trả giá vì thị trường chỉ có một "ngân sách ride-hailing".

Ngoài cặp đôi đó, lịch sử chỉ có những phiên bản gần giống. DoorDash và Airbnb lên sàn cùng một tuần tháng 12/2020 và đều thành công rực rỡ, nhưng họ không cạnh tranh trực tiếp với nhau. Visa và Mastercard là song quyền thực thụ nhưng đã khôn ngoan né nhau hai năm. Còn làn sóng dot-com 1999–2000, khi hàng loạt đối thủ cùng ngành niêm yết dồn dập, để lại bài học cảnh tỉnh lớn nhất trong lịch sử thị trường hiện đại.

Nói cách khác: kịch bản Lyft và Uber đã từng xảy ra, nhưng ở quy mô vài chục tỷ đô. Lần này, hai công ty nộp hồ sơ cách nhau đúng bảy ngày, mỗi công ty nhắm định giá quanh ngưỡng 1.000 tỷ USD (TechTimes). Lớn hơn tiền lệ gần nhất khoảng ba mươi đến bốn mươi lần. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử chứng khoán Mỹ, ván bài "hai đối thủ trực tiếp cùng nhảy" được chơi ở cấp độ nghìn tỷ.

Lời kết: Khi nước rút, ta mới biết ai đang bơi không quần

Bảy ngày của tháng 6/2026 sẽ được nhắc lại trong các giáo trình tài chính, dù kết cục có ra sao.

Nếu cả hai thương vụ thành công, đó sẽ là sự kiện "giải phóng" lớn nhất của dòng vốn tổ chức vào AI thuần túy, và mô hình "đi cùng nhau ở đỉnh hưng phấn" sẽ trở thành chiến lược kinh điển mới. Nếu thất bại, hoặc chỉ một trong hai vấp ngã như Lyft năm xưa, toàn bộ hệ định giá AI tư nhân, vốn đang được neo vào những vòng gọi vốn tăng gần gấp ba trong hai tháng, sẽ phải tính lại từ đầu.

Có một câu của TechTimes tóm tắt trọn vẹn tinh thần cuộc chơi: định giá nghìn tỷ là con số lịch sử, nhưng con số quan trọng hơn là con số chưa ai nhìn thấy. Doanh thu và biên lợi nhuận trong bản cáo bạch, thứ "sẽ hoặc biện minh cho mức giá, hoặc chọc thủng nó. Khi số liệu tài chính được công bố, chính thị trường, chứ không phải các vòng private, sẽ quyết định các ông lớn AI thực sự đáng giá bao nhiêu" (TechTimes).

Hai khủng long đã đứng ở mép vực. Mùa thu này, chúng ta sẽ biết biển sâu đến đâu.

Nguồn tham khảo

1. Bloomberg: OpenAI and Anthropic IPOs Will Put AI Enthusiasm to the Test (9/6/2026)
2. CNBC: OpenAI confidentially files for IPO (8/6/2026)
3. NPR: Anthropic files preliminary IPO paperwork (1/6/2026)
4. IG International: SpaceX, OpenAI, Anthropic: upcoming IPOs to watch in 2026
5. Yahoo Finance / 24-7 Wall St.: $960 Billion: Anthropic Beats OpenAI to the IPO Filing
6. Indmoney: SpaceX, OpenAI & Anthropic IPOs 2026 (dẫn nguồn SEC filing, Reuters, Bloomberg, CNBC)
7. Investing.com: The Trillion-Dollar IPO Test
8. CMC Markets: OpenAI IPO: what investors need to know in 2026
9. ABC News: What to know about the OpenAI IPO
10. TradingView News: Anthropic Files for IPO at Over $1 Trillion Valuation
11. TechCrunch: Anthropic reportedly raising $10B at $350B valuation
12. TechTimes: OpenAI Targets An IPO As Soon As September
13. Northeastern Global News: The Reality Behind Anthropic, OpenAI and SpaceX IPOs
14. European Business Magazine: OpenAI Files for $1 Trillion IPO
15. SEC EDGAR: Bản cáo bạch 424B4 của Lyft và Uber (kiểm chứng giá IPO lịch sử)