0.3 · 2.4 phút
Nói bằng lời, AI viết công thức cho cả bảng
Đang tải video…
Hướng dẫn làm bài
Thời gian: lần đầu khoảng 25 phút (dựng bảng 5 phút, nhờ AI 5 phút, kéo công thức 3 phút, người kiểm 10 phút, đọc bảng kiểm 2 phút); từ lần hai khoảng 12 phút. Lệnh 1 và Lệnh 2 không cần tải file lên AI: bạn chỉ mô tả cột và gửi năm dòng mẫu.
1. Bạn sẽ làm gì
Một bảng 5 khách lớn nhất nhân 5 tuần của tháng 9 (kèm dòng tổng mọi khách) chỉ bằng MỘT công thức SUMIFS do AI viết, kéo ra đủ 30 ô, thêm cột cộng cả tháng cho từng hàng, dòng tổng khớp từng đồng với cột Thành tiền, và bảng kiểm do AI khác lập để bạn duyệt.
2. Vì sao (Why)
Báo cáo doanh thu theo khách theo tuần làm tay là lọc từng khách, lọc từng tuần, đọc tổng ở thanh trạng thái rồi gõ lại: 30 ô mất khoảng 30 đến 40 phút và sai một ô là sai cả dòng. Nhờ AI viết một công thức rồi kéo thì chỉ mất vài phút. Có hai chỗ rủi ro. Công thức sai dấu ngăn đối số (máy bạn dùng dấu chấm phẩy hay dấu phẩy) thì Excel báo lỗi ngay. Quên khóa ô thì kéo ra vẫn có số, Excel không báo lỗi, và số sai nằm lẫn trong báo cáo.
3. File dùng trong bài (What)
| Tên file | File này chứa gì | File này đang có vấn đề gì | Làm gì với file |
|---|---|---|---|
| so-ban-hang-t9-da-che.xlsx | Dữ liệu mẫu đã che sẵn: sổ bán hàng tháng 9, 500 dòng, 15 cột (A Ngày, B Số hóa đơn, C Mã KH, D Tên KH, J Thành tiền, N Nhân viên bán ...), sheet SoBanHang_T9; cột Tên KH ghi mã khách, cột Nhân viên bán ghi NV01 đến NV06 | Có hai hóa đơn nhập trùng (1C26TXB-0000229, 1C26TXB-0000224) mà bài này chưa loại, để dòng tổng khớp cột Thành tiền 1.197.201.500 | Mở trên máy bạn, dựng bảng và chép công thức vào đây. Lệnh 1 và Lệnh 2 không cần tải file; tải bản đã dựng bảng lên AI ở Lệnh 3 |
4. Kết quả mong muốn
- Một công thức SUMIFS đặt ở R2 và kéo ra đủ R2:V7 (6 hàng, 5 cột); không ô nào hiện lỗi.
- Hàng khách cộng cả tuần: KH027 71.889.000; KH026 65.445.000; KH029 62.690.000; KH014 60.814.000; KH017 60.606.000. Dòng * (mọi khách) theo tuần: 232.176.000; 304.808.500; 341.674.000; 273.763.000; 44.780.000, cộng lại 1.197.201.500, bằng tổng cột J.
- Lệnh 2: cột W cộng cả tháng cho từng hàng; ô W7 (hàng *) ra 1.197.201.500, bằng tổng cột Thành tiền. Công thức mẫu và cả bảng:
dap-an/cong-thuc-va-bang-dung.md; file đã điền:dap-an/so-ban-hang-t9-dap-an.xlsx. - Lệnh 3: bảng kiểm 8 dòng và một dòng kết luận. Tải lên file đã dựng đủ bảng Q1:W7 thì người kiểm tính lại được ba ô và dòng *, và kết luận là DUYỆT khi cả 8 dòng Đạt. Nếu file tải lên chưa có bảng, điều 6 và 7 ra Không kiểm được và kết luận là KHÔNG DUYỆT: đó là người kiểm báo thiếu dữ liệu để đối chiếu, không phải công thức sai. Dựng bảng vào file rồi chạy lại Lệnh 3.
5. Cách làm (How)
- Mở
so-ban-hang-t9-da-che.xlsx, bấm sang sheet SoBanHang_T9. Bấm vào ô A2: ngày thật căn phải; ngày căn trái là chữ, không dùng được trong công thức ngày. - Dựng bảng cạnh dữ liệu, trên chính sheet SoBanHang_T9: R1 gõ
01/09/2026, S1 đến V1 lần lượt08/09/2026,15/09/2026,22/09/2026,29/09/2026(gõ ĐỦ ngày, tháng, năm). Q2 đến Q6 gõ KH027, KH026, KH029, KH014, KH017 (năm khách có tổng Thành tiền lớn nhất tháng 9). Q7 gõ dấu*. Sau khi gõ, ô ngày phải căn phải và hiện năm 2026. - Xem máy bạn dùng dấu ngăn nào: gõ vào một ô trống
=SUM(1;2). Ra 3 là máy dùng dấu chấm phẩy (;), báo lỗi là máy dùng dấu phẩy (,). Xóa ô thử. Nếu máy bạn dùng dấu phẩy, sửa trong Lệnh 1 và Lệnh 3 chữ "dấu chấm phẩy (;)" thành "dấu phẩy (,)". - Mở công cụ AI (Claude, ChatGPT hoặc Gemini; bản miễn phí dùng được), bắt đầu cuộc trò chuyện mới. Không tải file lên: AI chỉ cần mô tả cột và năm dòng mẫu đã có trong lệnh. Dán Lệnh 1 (mục 6).
- Chép công thức trong khối mã vào ô R2, bấm Enter. Kéo ô R2 sang V2, rồi chọn R2:V2 kéo xuống hàng 7. Cả bảng 30 ô ra số. Nếu Excel báo lỗi công thức, dán nguyên thông báo vào cuộc trò chuyện và nhờ AI sửa.
- Dán Lệnh 2 trong cùng cuộc trò chuyện. Chép công thức vào W2 rồi kéo xuống W7.
- Lưu một bản sao của file. Bản sao là bản tải lên cho người kiểm.
- Chạy Lệnh 3 như ở bài 0.1: cuộc trò chuyện khác hoặc AI khác, tải bản sao lên, dán kết quả của Lệnh 1 và Lệnh 2 vào chỗ ghi.
- Đọc bảng kiểm và dòng kết luận, rồi duyệt như mục 7.
6. Lệnh mẫu (chép được)
Chép từng lệnh dưới đây (cùng nội dung với lenh-mau.md). Lệnh 2 gõ tiếp trong cuộc trò chuyện của Lệnh 1; Lệnh 3 chạy ở cuộc trò chuyện khác.
- Lệnh 1: Một công thức SUMIFS cho cả bảng khách theo tuần. Tải lên: không tải file; mô tả cột và năm dòng mẫu nằm ngay trong lệnh.
- Lệnh 2: Thêm cột cộng cả tháng cho từng hàng. Gõ tiếp trong cuộc trò chuyện của Lệnh 1, sau khi bạn đã kéo công thức ra đủ R2:V7.
- Lệnh 3: Người kiểm (checker). Chạy ở cuộc trò chuyện khác hoặc một AI khác. Tải lên:
so-ban-hang-t9-da-che.xlsx(file bạn đã dựng bảng). Dán kết quả của Lệnh 1 và Lệnh 2 vào chỗ ghi trong lệnh.
Lệnh 1 (Một công thức SUMIFS cho cả bảng khách theo tuần)
ĐẦU VÀO: Tôi mô tả file Excel "so-ban-hang-t9.xlsx" của Công ty mẫu X5: sheet SoBanHang_T9, dòng 1 là tiêu đề, dữ liệu từ dòng 2 đến dòng 501. Cột A tên "Ngày" (ngày thật), cột C tên "Mã KH" (chữ, ví dụ KH027), cột J tên "Thành tiền" (số, đồng, chưa thuế). Năm dòng mẫu, theo thứ tự Ngày, Mã KH, Thành tiền: 05/09/2026, KH027, 1368000; 05/09/2026, KH027, 7800000; 07/09/2026, KH027, 6105000; 07/09/2026, KH029, 864000; 12/09/2026, KH027, 408000. Bảng tôi đã dựng cạnh dữ liệu: R1 đến V1 là năm ngày đầu tuần (ngày thật: 01/09/2026, 08/09/2026, 15/09/2026, 22/09/2026, 29/09/2026); Q2 đến Q6 là năm mã khách (KH027, KH026, KH029, KH014, KH017); Q7 là dấu * (nghĩa là mọi mã khách); vùng kết quả là R2:V7, gồm 6 hàng và 5 cột. Excel của tôi dùng dấu chấm phẩy (;) để ngăn các đối số.
XỬ LÝ: Viết đúng MỘT công thức Excel đặt ở R2, để tôi kéo sang V2 rồi kéo cả hàng xuống hàng 7 là đủ cho cả bảng. Mỗi ô là tổng Thành tiền của mã khách ở cột Q cùng hàng, có Ngày từ ngày đầu tuần ở hàng 1 đến sáu ngày sau đó, tính cả hai đầu. Vùng dữ liệu cố định từ dòng 2 đến dòng 501. Viết công thức với đúng dấu ngăn đã nêu ở ĐẦU VÀO. Chỉ dùng hàm có sẵn trong Excel, không dùng macro, không dùng công thức mảng. Cấm viết công thức thứ hai, cấm dùng cột hay ô nào ngoài những ô đã nêu.
ĐẦU RA: Đúng 3 phần: (1) một công thức bắt đầu bằng dấu bằng, trong một khối mã; (2) một câu giải thích dưới 25 chữ; (3) một dòng nói ô nào bị khóa cột, ô nào bị khóa hàng. Không thêm bảng, không thêm ví dụ khác.
Lệnh 2 (Thêm cột cộng cả tháng cho từng hàng)
ĐẦU VÀO: Cùng cuộc trò chuyện này, cùng bảng R1:V7 và công thức bạn vừa viết ở R2. Tôi đã kéo công thức ra đủ R2:V7. Cột W đang trống. Nếu đây là cuộc trò chuyện mới, dán lại mô tả file và công thức.
XỬ LÝ: Viết đúng MỘT công thức đặt ở W2 để kéo xuống W7: tổng cả tháng của từng hàng (cộng các ô từ cột R đến cột V cùng hàng). Dùng đúng dấu ngăn đã nêu ở lệnh trước, không dùng ô nào khác.
ĐẦU RA: Một công thức trong một khối mã, kèm một câu dưới 20 chữ nói công thức cộng những ô nào.
Lệnh 3 (Người kiểm)
ĐẦU VÀO: Tôi gửi file "so-ban-hang-t9-da-che.xlsx" (đính kèm) và kết quả của một AI khác đã viết công thức Excel cho tôi. Dữ liệu nằm ở sheet SoBanHang_T9, dòng 1 là tiêu đề, dòng 2 đến dòng 501, các cột A đến O. Cột A là "Ngày", cột C là "Mã KH", cột J là "Thành tiền". Bảng của tôi ở Q1:W7: R1 đến V1 là năm ngày đầu tuần, Q2 đến Q6 là năm mã khách, Q7 là dấu * (mọi mã khách), vùng kết quả là R2:V7; nếu trong file có số ở vùng này thì đó là số Excel của tôi đã tính, không phải dữ liệu. Excel của tôi dùng dấu chấm phẩy (;) để ngăn đối số. Yêu cầu AI đó đã nhận:
- Lệnh 1: đúng MỘT công thức đặt ở R2, kéo sang V2 rồi xuống hàng 7; mỗi ô là tổng Thành tiền của mã khách ở cột Q cùng hàng, có Ngày từ ngày đầu tuần ở hàng 1 đến sáu ngày sau đó, tính cả hai đầu; chỉ dùng hàm có sẵn, không macro, không công thức mảng, không dùng cột hay ô nào ngoài những ô đã nêu; kèm một câu giải thích và một dòng nói ô nào khóa cột, ô nào khóa hàng.
- Lệnh 2: một công thức ở W2 để kéo xuống W7 (tổng cả tháng từng hàng).
Kết quả của AI làm: [dán nguyên phần trả lời của Lệnh 1 và Lệnh 2 vào đây]
XỬ LÝ: Bạn là người kiểm. Không viết lại công thức, không sửa kết quả, chỉ kiểm và báo. Bạn không chạy được Excel, nên tự dựng ví dụ nhỏ từ file đính kèm để thử: đọc các dòng dữ liệu bằng công cụ phân tích của bạn (hoặc đọc chữ trong file), lọc và cộng đúng theo điều kiện mà công thức viết; điều nào không thử nổi thì ghi "Không kiểm được", không đoán. Không tin con số nào AI làm tự báo. Kiểm từng điều: 1. Lệnh 1 có đúng một công thức, bắt đầu bằng dấu bằng, và chỉ dùng các ô đã nêu (cột A, C, J dòng 2 đến 501; ô Q cùng hàng; ô ngày ở hàng 1); không công thức thứ hai, không cột phụ, không macro, không công thức mảng. 2. Mọi đối số ngăn nhau bằng dấu chấm phẩy (;), không lẫn dấu phẩy. 3. Ba vùng cột J, C, A đều chạy từ dòng 2 đến dòng 501, cùng độ dài, và khóa cả cột lẫn hàng. 4. Ô mã khách ở cột Q khóa cột và để hàng đổi; ô ngày đầu tuần khóa hàng 1 và để cột đổi; dòng AI nói về ô khóa khớp với công thức. 5. Điều kiện ngày lấy từ ngày đầu tuần đến ngày đầu tuần cộng 6, tính cả hai đầu (lớn hơn hoặc bằng và nhỏ hơn hoặc bằng, hoặc cách viết tương đương); không dùng dấu bằng đơn. 6. Chọn 3 ô trong R2:V7 (một ô ở hàng *, một ô có kết quả khác 0 ở hàng một khách, một ô ở tuần cuối), lọc dữ liệu đúng theo điều kiện công thức, cộng cột J và ghi số của bạn; nếu file có số Excel ở ô đó thì hai số phải bằng nhau, nếu file chưa có bảng thì ghi "Không kiểm được" kèm lý do. 7. Cộng năm ô dòng * (tính lại từ dữ liệu theo công thức) rồi so với tổng cột J dòng 2 đến 501; nếu có dòng nằm ngoài năm tuần thì chênh lệch phải đúng bằng tổng các dòng đó. 8. Lệnh 2: có đúng một công thức ở W2 cộng các ô R đến V cùng hàng, kéo được xuống W7; không thêm số, ô hay cột nào AI tự đặt ngoài yêu cầu.
ĐẦU RA: Một bảng: Điều kiểm | Đạt, Không đạt hoặc Không kiểm được | Bằng chứng (con số bạn tính lại, tên ô, câu trích). Dưới bảng một dòng kết luận: DUYỆT nếu mọi dòng Đạt, KHÔNG DUYỆT nếu còn dòng Không đạt hoặc Không kiểm được, kèm tối đa ba lỗi nặng nhất.
7. Kiểm lại trước khi tin
Người kiểm và việc bạn duyệt.
- Người kiểm (Lệnh 3) đọc công thức AI viết và kiểm: chỉ một công thức, đúng dấu ngăn, ba vùng dữ liệu cùng độ dài và khóa đúng, điều kiện ngày lấy cả hai đầu của tuần.
- Người kiểm tự dựng ví dụ nhỏ từ dữ liệu để thử 3 ô và dòng *, rồi so với tổng cột Thành tiền; điều nào không thử nổi thì ghi "Không kiểm được".
- Người kiểm xem công thức cột W của Lệnh 2: cộng đúng các ô R đến V cùng hàng.
- Bạn duyệt khi: dòng kết luận là DUYỆT.
- Khi KHÔNG DUYỆT: đọc ba lỗi nặng nhất người kiểm nêu. Nếu là điều "Không kiểm được" vì file thiếu bảng R1:W7, hãy dựng bảng vào file (bước 2) rồi tải lại. Nếu là dòng Không đạt, quay lại Lệnh 1, dán đúng dòng lỗi và yêu cầu AI sửa đúng chỗ đó. Cả hai trường hợp đều chạy lại Lệnh 3 ở cuộc trò chuyện mới; KHÔNG DUYỆT ở lần đầu là chuyện thường, không có nghĩa bạn làm sai.
8. AI hay sai chỗ nào ở bài này
| Chỗ AI hay sai | Điều chặn nó |
|---|---|
| Dùng dấu phẩy khi máy bạn cần dấu chấm phẩy (hoặc ngược lại), Excel báo "Có vấn đề với công thức này" | Dòng "Viết công thức với đúng dấu ngăn đã nêu ở ĐẦU VÀO" trong Lệnh 1; điều 2 của Lệnh 3. |
| Quên khóa ô ($), kéo sang phải hoặc xuống dưới thì vùng dữ liệu trượt đi, ra số sai mà không báo lỗi | Phần (3) của ĐẦU RA bắt nói ô nào khóa cột, ô nào khóa hàng; điều 3 và 4 của Lệnh 3. |
| Chỉ lấy đúng ngày đầu tuần, bỏ sáu ngày sau (dùng dấu "=" thay vì ">=" và "<=") | Dòng "từ ngày đầu tuần ở hàng 1 đến sáu ngày sau đó, tính cả hai đầu" trong Lệnh 1; điều 5, 6 và 7 của Lệnh 3. |
| Gõ ngày thiếu năm ở R1:V1 (Excel tự thêm năm hiện tại), cả bảng ra 0. Đây là lỗi người gõ, không phải lỗi của AI | Bước 2 mục 5: ô ngày phải hiện đủ năm 2026 và căn phải; số Excel ra 0 thì điều 6 và 7 của Lệnh 3 báo lệch. |
| Tự thêm cột phụ hoặc viết thêm công thức thứ hai | Dòng "Viết đúng MỘT công thức" và "cấm dùng cột hay ô nào ngoài những ô đã nêu" trong Lệnh 1; điều 1 của Lệnh 3. |
| Công thức cột W cộng thiếu hoặc thừa ô (ví dụ cộng cả cột Q hay chỉ R đến U) | Dòng "cộng các ô từ cột R đến cột V cùng hàng" trong Lệnh 2; điều 8 của Lệnh 3. |
9. Tiêu chí đạt
- Chỉ một công thức được chép ở R2 và kéo ra đủ 30 ô R2:V7; không ô nào hiện lỗi.
- R1:V1 căn phải và hiện năm 2026 (không có ô nào gõ thành chữ).
- Cột W cộng cả tháng cho từng hàng; ô W7 (hàng *) ra 1.197.201.500, đúng bằng tổng cột Thành tiền.
- Hàng KH026 cộng cả tháng ra 65.445.000.
- Người kiểm (Lệnh 3), nhận file đã dựng đủ bảng Q1:W7, trả bảng 8 dòng; bạn dùng bảng khi kết luận là DUYỆT. Kết luận KHÔNG DUYỆT thì sửa theo mục 7 rồi chạy lại.
10. Bước tiếp theo: làm với file thật của công ty bạn
Làm sau khi học xong bài 1.3.
- Lấy sổ bán hàng hoặc sổ chi tiết doanh thu của tháng trước trong công ty bạn và làm lại từ đầu.
- Chạy cùng Lệnh 1 và Lệnh 2, chỉ sửa chữ cái cột A, C, J, số dòng cuối của vùng dữ liệu, vị trí bảng R1:V7 và dấu ngăn nếu khác.
- Chạy lại Lệnh 3 với file của bạn (đã dựng bảng) rồi mới dùng bảng; KHÔNG DUYỆT thì sửa theo mục 7.
- Nếu bạn cần nhiều hơn năm khách, hoặc chia theo tháng thay vì theo tuần, thay danh sách mã khách ở cột Q và dãy ngày ở hàng 1 bằng danh sách của bạn, rồi sửa vùng kết quả trong Lệnh 1, Lệnh 2 và Lệnh 3 cho khớp.
Đây là bài học thử
Còn 3 bài học thử sau bài này.
Xem ngay, không cần đăng ký. Mở toàn bộ khóa để học các bài còn lại.
Bạn đang xem bài học thử
Khóa ghi hình sẵn, mở ngay sau khi thanh toán. Bạn có thể học thử miễn phí các bài học thử trước khi mua.
Mua là học trọn đời khi dịch vụ còn vận hành; nếu dịch vụ ngừng thì quyền học chấm dứt, không hoàn tiền. Mua rồi không hoàn tiền khi đổi ý, trừ các trường hợp pháp luật quy định. Chính sách đầy đủ ở bước thanh toán và ở trang chính sách bên dưới.
Xem trang Chính sách thanh toán