Phân tích hệ thống đo, Gage R&R

Measurement System Analysis (Phân tích hệ thống đo, viết tắt MSA) là cách định lượng độ nhiễu do chính việc đo gây ra. Hệ thống đo gồm dụng cụ, người đo, quy trình đo và môi trường, và mỗi thành phần đều có thể thêm sai số. Mục đích là bảo đảm dao động của phép đo đủ nhỏ để số đo phản ánh đúng quy trình thật.

Gage R&R (Gage Repeatability and Reproducibility, viết tắt GR&R; nghiên cứu độ lặp lại và độ tái lập của phép đo) là kiểu MSA phổ biến nhất cho dữ liệu đo được bằng số (dữ liệu liên tục). Cách làm: vài người đo (appraiser, người đo hoặc người đánh giá) cùng đo lại nhiều lần một số mẫu có sẵn, rồi xem dao động trong số đo đến từ đâu. Hai thuật ngữ chính:

• Tính lặp lại (repeatability): cùng một người, cùng dụng cụ, đo lại cùng một mẫu trong thời gian ngắn thì kết quả lệch nhau bao nhiêu. Thường gọi là dao động do thiết bị (equipment variation, EV).
• Tính tái lập (reproducibility): nhiều người khác nhau đo cùng một mẫu thì kết quả lệch nhau thêm bao nhiêu. Thường gọi là dao động do người đo (appraiser variation, AV).

Hai cái tên EV và AV dễ gây hiểu lầm: tái lập là phần dao động thêm vào ngoài tính lặp lại do khác điều kiện, và điều kiện khác có thể là người đo, dụng cụ hay cả phương pháp đo, không riêng gì người.